ANKARA – Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Araştırma Hizmetleri Başkanlığı, özellikle çocukların korunmasına odaklanan ve yakın zamanda Meclis Başkanlığı'na sunulması beklenen sosyal medya düzenlemesi öncesi, Avrupa ülkelerindeki uygulamaları mercek altına aldı. Yapılan kapsamlı çalışma, video paylaşım ve sosyal medya platformlarının hızla yaygınlaşmasıyla, bu mecraların temel haklar ve özellikle çocukların gelişimi üzerindeki etkilerinin arttığını ortaya koydu.
Çalışmada, yanıltıcı içerik, nefret söylemi, şiddet teşviki ve çocuklara zararlı paylaşımların, Avrupa'da düzenleme çalışmalarını hızlandırdığı vurgulandı. Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya, İtalya ve İngiltere'nin yanı sıra Avrupa Birliği'nin (AB) genel düzenlemeleri detaylı şekilde incelendi.
AB'den Dev Cezalar: Küresel Cironun %6'sına Kadar
Araştırmada, AB'nin dijital platformlar için en kapsamlı ve bağlayıcı düzenlemesi olan Dijital Hizmetler Tüzüğü'nün Şubat 2024'te yürürlüğe girdiği hatırlatıldı. Tüzük, medya hizmetleri, sosyal medya ve video paylaşım platformlarını kapsıyor. İhlal durumunda getirilen yaptırımlar dikkat çekici:
-
Yükümlülüklere uyulmaması halinde, platforma bir önceki yılın küresel cirosunun %6'sına kadar idari para cezası verilebiliyor.
-
Yanlış bilgi verme veya denetime direnme durumunda ise yıllık gelirin veya küresel cironun %1'ine kadar ceza uygulanabiliyor.
Ülkelere Göre Yaptırım Modelleri
Çalışmada, incelenen ülkelerin platformlara yönelik sert yaptırım ve denetim mekanizmaları geliştirdiği görüldü:
-
Almanya: Federal Ağ Ajansı, ciddi ihlallerde platformların çevrim içi erişimini kısıtlama veya engelleme yetkisine sahip. Büyük şirketlere, yıllık cirolarının %6'sına kadar para cezası kesilebiliyor.
-
İngiltere: İletişim Kurumu (OFCOM), platformlara 18 milyon sterlin veya yıllık cironun %10'u (hangisi yüksekse) kadar para cezası verebiliyor. Ağır ihlallerde, internet servis sağlayıcılarından erişim engellemesi talep edebiliyor.
-
Fransa: Görsel-İşitsel ve Dijital İletişim Düzenleme Kurumu (ARCOM), nefret söylemi gibi durumlarda 20 milyon avro veya küresel cironun %6'sı kadar ceza kesebiliyor. Tekrarlayan ihlallerde, platformlara erişimin 48 saat içinde bloke edilmesini sağlayabiliyor.
-
İtalya: İletişim Kurulu (AGCOM), acil durumlarda hızlı içerik kaldırma kararı alabiliyor ve platformlara yıllık cironun %1'ine kadar para cezası uygulayabiliyor.
Ortak Odak: Çocukların Korunması
Tüm incelenen ülke ve AB düzenlemelerinde, çocukların korunmasının merkezde olduğu görülüyor. Platformlardan; yaş doğrulama sistemleri kurmaları, ebeveyn kontrol mekanizmaları geliştirmeleri, çocukların kişisel verilerini ticari amaçlarla işlememeleri ve gelişimlerine zararlı içeriklere karşı tedbir almaları isteniyor.
TBMM'nin bu araştırması, Türkiye'de de beklenen sosyal medya düzenlemesinin, küresel eğilimlerle paralel ve özellikle genç kullanıcıları korumaya yönelik tedbirleri içerebileceğine işaret ediyor. Çalışma, denetim mekanizmalarının yanı sıra, kullanıcıların medya okuryazarlığının artırılmasının da önemini vurguluyor.
