İSTANBUL (AA) - İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ARI Teknokent'teki bir girişim, geri dönüşüm alışkanlıklarını ödüllendiren yapay zeka destekli dijital bir çözüm geliştirerek, çevresel farkındalığın artırılmasını hedefliyor.
Kaynakların daha hızlı tüketilmeye başlandığı bu dönemde, atıkların geri dönüşümü çevresel sürdürülebilirlik ve ekonomik fayda açısından giderek daha kritik hale geliyor.
İTÜ ARI Teknokent bünyesinde faaliyet gösteren Waste Log şirketi Kurucu Ortağı, İktisatçı Mahir Okay Çelik, AA muhabirine, dünyada her gün piyasaya sürülen yaklaşık 10 milyar ürünün yol açtığı ambalaj ve tüketim kaynaklı atığın geri kazanılmasının çevreye ve ekonomiye ciddi katkılar sunabileceğini söyledi.
Atıkların geri kazanılmasına katkı sunmak hedefiyle atıkları değere dönüştürebilecek bir mobil uygulama ve sistem geliştirdiklerini belirten Çelik, 'Atık toplayan şirketler ve bu atığı toplayarak yönetmekle yetkili yerel yönetimler için dijital ve teşvik tabanlı geri dönüşüm modeli sunuyoruz. Bu girişimle aslında vatandaşları geri dönüşüm yapmaya teşvik ediyoruz ve kaynağında ayrıştırılmış atıkların doğru bir modelde geri dönüşüme kazandırılmasına aracılık ediyoruz. Bunu yaparken de atık yönetimini dijitalleştiriyoruz.' dedi.
Çelik, 2023'te kurdukları girişim sayesinde bugüne kadar 110 tonun üzerinde atığı geri dönüşüme kazandırdıklarına işaret ederek, 235 tonun üzerinde karbon salımını da önlediklerini aktardı.
- 'Tükettiğin ürünlerin ambalajlarını ayrıştır ve geri dönüşüme kazandır'
Plastik, cam, alüminyum, kağıt, elektronik atıklar, atık piller ve bitkisel yağlar gibi malzemelerin uygulama üzerinden nasıl geri dönüştürüldüğünün altını çizen Çelik, şunları kaydetti:
'Caddelerde atık kutuları var. Bu atık kutularının yanına giderek uygulamayı indirip, atıklarını bu kutuya atarken fotoğrafını çekerek yapay zekaya doğrulattığınızda bundan da puanlar kazanıyorsunuz. Bu uygulamanın temelinde şu var, ayrıştır, dönüştür ve karşılığında kazan ama bunu sadece bir seferlik yapma, sende bir davranış değişikliği yaratalım. Bundan sonra tüketimlerinin tamamını sürdürülebilirlik bilinciyle yap. Bundan sonra bütün tükettiğin ürünlerin ambalajlarını ayrıştır ve geri dönüşüme kazandır.'
Çelik, kullanıcıların her atık türüne göre farklı puanlar kazandığına dikkati çekerek, bu puanların uygulama içinde sunulan ürün ve hizmetlerde kullanılabildiğini ve markalarla yapılan işbirlikleri sayesinde indirim kodu olarak değerlendirilebildiğini ifade etti.
Uygulamanın kullanıcıların eylemlerini en kolay şekilde gerçekleştirebileceği şekilde tasarlandığına işaret eden Çelik, bu kapsamda uygulama üzerinden en yakın atık kutusunun bulunabildiğini ve atıklar geri dönüştürüldükten sonra bireysel olarak çevreye sağlanan faydanın görülebildiğini anlattı.
- Edirne'de açılan 'sıfır atık market' aracılığıyla 6 ayda 60 ton atık toplandı
Çelik, girişim fikrinin duyduğu ihtiyaçtan ortaya çıktığını belirterek, 'Atıklarımı ayrıştırıp biriktiriyordum. Fakat geri dönüşüme kazandırmak noktasında atık kutusunun nerede olduğunu bulamıyordum. Yerel yönetimlerle ilgili telefonla arayıp alma verme konusunda bir verimsizlik olduğunu görüyordum ve bu bana zor geliyordu. Sonra oturup düşündüğümde, ben bu problemi yaşıyorum, benim gibi yaşayan belki yüzlerce insan olabilir. Onların hayatını nasıl kolaylaştırabilirim? Atık toplayan şirketlerin verimini, verimli toplama operasyonunu nasıl dijitalleştirebilirim diye düşünürken geldiğimiz noktada buradayız.' diye konuştu.
Bireylerin doğru noktaya ve aksiyona yönlendirildiklerinde geri dönüşüme hazır olduklarını gözlemlediklerini aktaran Çelik, bunun en somut göstergesinin uygulama üzerinden geri dönüşüme kazandırılan atık miktarının geçen yıl, bir önceki yıla göre yüzde 35 artması olduğunu söyledi.
Çelik, Edirne Belediyesi ile yürüttükleri proje kapsamında bu ilde açılan sıfır atık market aracılığıyla da atıkların toplanarak geri dönüştürülmesini sağladıklarını belirterek, 'Vatandaşın nasıl geri dönüştüreceğini bilemediği için muz kabuğu ile aynı yere çöpe atacağı atıkları biz dedik ki, 'hayır atmayın', burada sıfır atık market var. Bu atıklarınızı ayrıştırıp bu alana getirebilirsiniz, teslim edebilirsiniz, puanlar kazanabilirsiniz. Kazandığınız puanlar da market içerisinde belirli ürünlerde kullanabilirsiniz dedik ve bu modelde 6 ayda 60 ton atık toplanmış oldu. Bunu Türkiye geneline yaymak istiyoruz.' ifadesini kullandı.
Sürdürülebilirliği, atık geri dönüşümünü günlük davranış haline getirmek için teknoloji ve verimli çalışmalarla yol aldıklarına dikkati çeken Çelik, yerli üretim bu teknolojiyi Avrupa'ya yaymayı da hedeflediklerini sözlerine ekledi.
Ücretsiz sunulan uygulama 'Waste Log Atık Bildir' adı ile hizmet veriyor.
