Next
BESNİ GÜNCEL - Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK), çalışanların işe giriş-çıkış ve mesai takibinde kullanılan biyometrik tanımlama sistemlerine ilişkin önemli bir ilke kararı yayımladı. 29 Nisan 2026 tarihli ve 2026/921 sayılı kararda, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesinin hukuki dayanakları, ölçülülük ilkesi ve çalışanların temel hakları açısından kapsamlı değerlendirmeler yapıldı.
Biyometrik Veriler Özel Nitelikli Kişisel Veri Sayılıyor
Kurul kararında, parmak izi, yüz tanıma, iris ve retina taraması gibi biyometrik verilerin 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edildiği hatırlatıldı.
Biyometrik verilerin kişiye özgü, değiştirilemez ve geri alınamaz özellikler taşıdığına dikkat çekilen kararda, bu verilerin ele geçirilmesi halinde ilgili kişiler açısından ciddi mağduriyetler doğurabileceği vurgulandı.
İşverenler Biyometrik Sisteme Yöneliyor
KVKK’ya ulaşan ihbar ve şikâyetlerde, kurum ve kuruluşların çalışan devam kontrolünü dijitalleştirmek ve güvenliği artırmak amacıyla giderek daha fazla biyometrik tanımlama sistemlerine yöneldiği belirtildi.
Kurul, söz konusu sistemlerin hızlı ve güvenilir görünmesine rağmen kişisel verilerin korunması hukuku bakımından son derece hassas bir alan oluşturduğunu ifade etti.
Açık Rıza Tek Başına Yeterli Görülmedi
Kararda, biyometrik verilerin işlenmesinde çoğu zaman çalışanlardan alınan açık rızanın hukuki dayanak olarak kullanıldığı belirtildi.
Ancak işçi ve işveren arasındaki güç dengesizliği nedeniyle çalışanların rıza vermeme veya verdikleri rızayı geri çekme konusunda gerçek anlamda özgür olup olmadıklarının tartışmalı olduğu vurgulandı.
Kurul, bu nedenle açık rızanın tek başına yeterli bir hukuki zemin oluşturamayacağı değerlendirmesinde bulundu.
Kanunlarda Açık Düzenleme Bulunmuyor
4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde işverenlerin çalışma sürelerini takip etmek ve kayıt altına almakla yükümlü oldukları belirtilse de bu takibin biyometrik sistemlerle yapılmasını zorunlu kılan herhangi bir kanuni düzenlemenin bulunmadığı ifade edildi.
Bu nedenle mesai kontrolünün biyometrik veri işlenerek gerçekleştirilmesinin “kanunlarda açıkça öngörülme” şartına dayanamayacağı kaydedildi.
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay Kararları Hatırlatıldı
Kurul kararında, Anayasa Mahkemesinin 10 Mart 2022 tarihli kararına da yer verildi.
Mahkemenin değerlendirmesinde, işe giriş-çıkış saatlerinin kart okutma veya imza listesi gibi yöntemlerle takip edilebildiği, yalnızca işlemleri hızlandırmak ya da güvenliği artırmak amacıyla biyometrik veri işlenmesinin gerekli ve ölçülü sayılamayacağı ifade edildi.
Ayrıca Danıştay’ın avuç içi damar okuyucu sistemiyle mesai takibine ilişkin kararlarında da özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde ölçülülük ilkesinin esas alınması gerektiği yönündeki değerlendirmelere dikkat çekildi.
Ölçülülük İlkesine Aykırı Bulundu
Kurul, alternatif yöntemlerin mevcut olduğu durumlarda çalışanların açık rızası bulunsa bile biyometrik veri işlenmesinin Kanun’un genel ilkeleri arasında yer alan “işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma” şartını karşılamadığını belirtti.
Kararda, mesai takibi için biyometrik verilerin kullanılmasının ölçülülük kriterini sağlamadığı sonucuna ulaşıldı.
Alternatif Sistemler Önerildi
KVKK, mesai takibinin biyometrik tanımlama sistemleri yerine;
-
Şifreli kart sistemleri,
-
PIN tabanlı giriş sistemleri,
-
RFID ve NFC kimlik kartları,
-
Geleneksel imza föyleri,
-
Kâğıt bazlı devam çizelgeleri,
-
Denetçi gözetiminde manuel giriş yöntemleri
gibi alternatif yollarla gerçekleştirilmesi gerektiğini açıkladı.
Kurallara Uymayanlara Yaptırım Uygulanabilecek
Kurul, veri sorumlularının kişisel verilerin hukuka uygun işlenmesini sağlamak amacıyla gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlü olduğunu hatırlattı.
Kararda belirtilen ilkelere aykırı hareket edildiğinin tespiti halinde ilgili kurum ve kuruluşlar hakkında 6698 sayılı Kanun’un 18’inci maddesi kapsamında idari yaptırım uygulanabileceği bildirildi.
KVKK, mesai takibi amacıyla biyometrik veri işlenmesine ilişkin söz konusu ilke kararının Resmî Gazete’de ve Kurumun internet sitesinde yayımlanmasına oybirliğiyle karar verdi.
#BesniGuncel #KVKK #BiyometrikVeri
