banner178

banner179

banner180

banner181

banner183

banner184

banner185

banner186

banner187

banner189

banner191

09.12.2020, 09:20 3384

İLK MİLLİ HELİKOPTER MOTORUMUZ

Hava Kuvvetleri mensubu birisi için uçak motorunun sesi, en güzel musiki nağmelerinden birisidir. Gerek birliklerde, gerekse lojmanlarda kalırken, kalkış-iniş yapan bir uçağın, odanın camlarını titretmesi, kulakları sağır eden gürültüsü çoluk-çocuk, genç ihtiyar kimseyi rahatsız etmezdi. İki kişi konuşuyorsa uçak geçene kadar beklenir, sonra hiçbirşey olmamış gibi devam edilirdi.

Bu yüzden, geçmişten gelen alışkanlıkla, TEI’nin ürettiği helikopter motorunun TUSAŞ’a teslim töreninde, üretilen motoru, çıkaracağı gürültüyü ve ekzozundan/nozulundan çıkan sarı-kırmızı alevi (flame) görmeyi heyecanla ve merakla bekliyordum...

Cumhurbaşkanımız Tayyip Bey, konuşmasını bitirince motor startı verdi. Mühendislerin, digital ekrandaki motor çalıştırma paneli üzerinde komut verdikleri göründü. Tabi bu esnada, ekran başındakilerin beklentisi, motorun gürültüsünün duyulması ve jet uçaklarında olduğu gibi nozulundan alev çıkışını izlemekti.

O anda birilerinin, en hafif tabirle, cehalet ve acemiliğinden kaynaklı ‘motor çalışmadı, çalışmıyor’ sesleri duyuldu. Tabi bu esnada, son derece haklı olarak TEI Genel Müdürü Prof. Mahmut Akşit bey reaksiyon gösterdi. İnsiyaki olarak bir çıkış yaptı. ‘Sabote etmek isteyenlere hakkımızı helal etmiyorum’ ifadesini kullandı. Ortamdaki muhtemel bir menfi teşebbüsü, öngürüsü ile akim bıraktı. Kendisini, ani tepkisi için tebrik ediyorum.

Aldığım bilgiye göre, bu törenin canlı yayın öncesinden provası yapılmış ve üzerinde çalışılmıştı. Provası yapılan bir törende hiç böyle bir acemilik-tecrübesizlik olur mu?

Motor çalıştırma sürecini, provalarda görev alanın bilmesi ve böyle bir cehaleti asla yapmaması gerekirdi.

Mühendisinden Genel Müdüre kadar uzman kadronun hepsi orada hazır durumda iken motorun çalışıp çalışmadığı hakkında yorum yapmak sana mı düştü?

Eğer, provalarda görev aldığı ve motor çalıştırma süreçlerini yaşadığı halde bu ifadeyi kullanmış ise, bilinçli olarak konuşmuş ve iç dünyasındaki temenniyi dışa vurmuş demektir. Bunun adı düpedüz ihanettir.  Sebebi sorgulanmalı ve müteakip süreçlerde bu gibi durumların yaşanmaması için mutlak önlem alınmalıdır.

Yüzlerce mühendisimizin, yüzbinlerce saat emeğinin ve alınterinin, suikast teşebbüsü ile çöpe atılmasından memun olacak, bayram yapacak, adeta kına yakacak, son kullanma tarihi geçmiş dinazor ve dinazor fikirliler var bu ülkede. Yaptıkları hiç bir hayırlı bir icraat olmadığı gibi, bu millete nefes aldıracak her hayırlı faaliyetin karşısında da moloz gibi dururlar. Geçmişte yaşanan Devrim otomobilinin başına gelenleri unutmadık. Millet yararına olan projeleri artniyetli bahanelerle engelleyen şahısların aptallığına ve aymazlığına zerre kadar tahammülümüz yoktur.

Kısa bir sessizlikten sonra, çok şükür, motorun ıslıklı-çınlayan güçlü sesini işittik ve ekzosttan firar eden hava filelerini/gaz çıkışını tv’den gördük. Motorun çalıştığına tam kanaatimiz geldi. Yüreğimize su serpilmiş oldu. Derin bir oh çektik.

Motorun üzerindeki kadife örtü kaldırıldı. Numune teşhir edildi. Sevinçten gözlerimiz yaşardı. Binlerce teşekkürler...

Yaklaşık 3-4 yıl önce, TEI’nın teknoparktaki tasarım ofisini ziyaretimde gaz türbinleri konusunda bilgi sahibi olmuştum. Komprosör palleri ile ilgili analiz süreçleri devam ediyordu. Şükürler olsun, bugün gerçekleşmiş halini gördük.

Uzmanların yorumuna göre, bu motor üretimi ile ABD ve Rusya’nın  ardından en gelişmiş helikopteri üretmiş olacağız. Gökbey ve Atak helikopterlerinde kullanılacak. ABD’nin Apaçi helikopterini geride bırakacak. Atak yük taşıma kapasitesi 12 ton. Apaçi ise 8-8,5 ton. Taşıma kapasitesinin yüksek olması gerek personel, gerekse mühimmat taşıma için lojistik avantaj sağlayacak.

Askeri açıdan ise, harekat yarıçapı, havada kalış süresi ve menzil yetenekleri gibi emsallerine göre daha üstün harekat/muharebe kabiliyetine sahip olacak.

İtalya’dan ithal etmiş olduğumuz motora da gerek kalmayacak. Yurtdışı bağımlılığımız ortadan kalkacak.

Uluslarası sertifikasyona sahip ürünlerin, ar-ge ve test aşamasında çalışan ve bulunan biri olarak, bu motorun tasarım, prototip, test ve sertifikasyon safhalarında neler yaşandığını tahmin edebiliyorum. Ne uykusuz geceler geçirilmiştir. Tasarım aşamasında, formüller ve simülasyonlar rüyaları süslemiştir.

Emeği geçen tüm çalışanları tebrik ediyorum. Aldığınız ücret, kuruşuna kadar helal olsun. Sizi yetiştiren ana-babalardan ve bu projede öncü olan idare ve yöneticilerimizden Allah razı olsun. Geleceğimiz ile ilgili umut verdiniz. C19 dan başımızın döndüğü bu günlerde bize taze oksijen verdiniz. İnşaallah, Milli Muharip Uçak (MMU) projesinde sizleri görmek ve turbojet motorun müjdesini de almak, aynı heyecanı tekrar tekrar yaşamak istiyoruz. Sağ olun. Var olun...

Bu vesile ile hem havacı asker olmamız, hem de pilotaj tecrübemiz olduğundan, üretilen turboşaft helikopter motoru hakkında özet bilgi vermek istiyorum.

Turboşaft motorlar, yolcu uçakları (turbofan motor) ve muharip jet (turbojet motor) uçaklarındaki motorlardan farklıdır.

Bu motor, jet uçaklarındaki gibi doğrudan itme gücü yerine şaft gücü üretir.

Turbojet motorlar gibi gürültülü ve ekzost’tan yoğun alev çıkaran bir özelliğe sahip değildir. Hacim itibari ile küçük olduğundan daha sessiz çalışır. Ekzozundan/nozulundan yoğun alev yerine, gaz çıkaran bir tasarıma sahiptir.

Genel çalışma prensibi ise ; Komprosör palleri ile sıkıştırılan hava, yanma odasına gönderilir. Burada, sıkışan hava ısınır ve basıncı artar. Isınan ve basıncı artan havaya, yüksek hızda yakıt püskürtülerek yanması sağlanır. Akışkan olan basınçlı hava, türbin pallerinden geçerken şaftı döndürür. Şaft ise, üzerinde olan tork’u (dönme momentini) rotora aktarır. Rotor, üzerindeki pallerin dönüşü ile kaldırma kuvveti oluşturur. Helikopter pallerine verilen açı ile de helikopter uçuşunu gerçekleştirir. Yani kısaca Newton’un 3 ncü prensibi (etki-tepki) diyebilirsiniz.

Helikopter motoru üretimi ile, bir üst lige değil şampiyonlar ligine çıkmış olduk.

Milletimize hayırlı olsun.

Yorumlar (7)
Kayhan 2 yıl önce
Cemal bey kardeşim, bilgilendirme için çok teşekkürler. Çok faydalı bir yazı olmuş. Bugünlerde, yapılacak hizmetlerin bir çoğunun engellenmek istendiği, yapılanların ise karalandığını ibretle ve hayretlerle görüyoruz. Bu açıdan, yazınız çok önemli ve faydalı, tekrar teşekkürler
Hayrettin yılmaz 2 yıl önce
Konu ile ilgili bilginizi araştırmalarınızı derliyerek bize aktardığınız için şükranlarımızı sunuyorum
memleketimizin yetiştirdiği mühendis ve teknisyenlerin bilgisi alınterini yerli ve milli imkanlarla birleştirerek ürettiği motor göğsümüzü kabarttı
Enes Yeğen 2 yıl önce
Cemal amca yazınız şimdi okudum ve çok istifade ettim. Bu tür bilgilendirici yazılar bizlerin istifadesi açısından motor üretimi kadar önemlidir diye düşünüyorum. Yazılarınızın devamı temennisiyle
Ali Esen 2 yıl önce
Selamın aleyküm sevgili Cemal çok mutlu oldum inşAllah sanayimizi daha fazla alana yayarız da dışa bağımlılkktan kurtuluruz Hayırlı olsun daha daha başarılara inşAllah Allah'a emanet olun
Cebrail 2 yıl önce
Cemalciğim konuyu çok heyacanlı ve anlaşılır ifade etmişsiniz. Çok şükür Allah bu günleri bize gösterdi. Başta Reis -i Muhteremimiz olarak emeği geçenleri tebrik ediyoruz.
Veli Akpınar 2 yıl önce
Muhterem Cemal abi.
Hayallerimizi süsleyen ve yıllardır uğrunda mücadele verip de başaramadığımız veya başarılmasına imkan verilmeyen (muzır maniler yüzünden) bu geldiğimiz seviye için Allah’a hamd olsun diyorum.
Bu günleri de gördük. İnşaAllah jet motorunu da, Allah bizleri bu dünya gözüyle görmeyi nasip eder.
Nasıl sihalar ve ihaları yaparak, olmazları başardı isek, aynı şekilde savaş uçağını da yaparak maküs tarihimizi değiştireceğiz inşaAllah.
Yazınızdaki temennilerinize amin diyorum.
Allah bu kahramanlarımızdan ebeden razı olsun.
Abdullah Sönmez 2 yıl önce
MaşAllah.Cemal Abicim.Konunun uzmanı tarafından bu izah çok faydalı olmuş.Maksatları sadece bu necip milletin neler yapabildiğini karalamak olan şer güçlerin suratına da tam manasıyla Osmanlı Şamarı olmuş.
Günün Anketi Tümü
Besni Belediyesi'nin Karla imtihanı sizce başarılı oldu mu?
Besni Belediyesi'nin Karla imtihanı sizce başarılı oldu mu?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Bodrumspor 14 22
8. Bandırmaspor 14 21
9. Manisa FK 13 20
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Namaz Vakti 28 Kasım 2022
İmsak 05:48
Güneş 07:13
Öğle 12:20
İkindi 14:54
Akşam 17:16
Yatsı 18:37
banner255