banner178

banner179

banner180

banner181

banner183

banner184

banner185

banner186

banner187

banner189

banner191

09.12.2020, 09:20 3343

İLK MİLLİ HELİKOPTER MOTORUMUZ

Hava Kuvvetleri mensubu birisi için uçak motorunun sesi, en güzel musiki nağmelerinden birisidir. Gerek birliklerde, gerekse lojmanlarda kalırken, kalkış-iniş yapan bir uçağın, odanın camlarını titretmesi, kulakları sağır eden gürültüsü çoluk-çocuk, genç ihtiyar kimseyi rahatsız etmezdi. İki kişi konuşuyorsa uçak geçene kadar beklenir, sonra hiçbirşey olmamış gibi devam edilirdi.

Bu yüzden, geçmişten gelen alışkanlıkla, TEI’nin ürettiği helikopter motorunun TUSAŞ’a teslim töreninde, üretilen motoru, çıkaracağı gürültüyü ve ekzozundan/nozulundan çıkan sarı-kırmızı alevi (flame) görmeyi heyecanla ve merakla bekliyordum...

Cumhurbaşkanımız Tayyip Bey, konuşmasını bitirince motor startı verdi. Mühendislerin, digital ekrandaki motor çalıştırma paneli üzerinde komut verdikleri göründü. Tabi bu esnada, ekran başındakilerin beklentisi, motorun gürültüsünün duyulması ve jet uçaklarında olduğu gibi nozulundan alev çıkışını izlemekti.

O anda birilerinin, en hafif tabirle, cehalet ve acemiliğinden kaynaklı ‘motor çalışmadı, çalışmıyor’ sesleri duyuldu. Tabi bu esnada, son derece haklı olarak TEI Genel Müdürü Prof. Mahmut Akşit bey reaksiyon gösterdi. İnsiyaki olarak bir çıkış yaptı. ‘Sabote etmek isteyenlere hakkımızı helal etmiyorum’ ifadesini kullandı. Ortamdaki muhtemel bir menfi teşebbüsü, öngürüsü ile akim bıraktı. Kendisini, ani tepkisi için tebrik ediyorum.

Aldığım bilgiye göre, bu törenin canlı yayın öncesinden provası yapılmış ve üzerinde çalışılmıştı. Provası yapılan bir törende hiç böyle bir acemilik-tecrübesizlik olur mu?

Motor çalıştırma sürecini, provalarda görev alanın bilmesi ve böyle bir cehaleti asla yapmaması gerekirdi.

Mühendisinden Genel Müdüre kadar uzman kadronun hepsi orada hazır durumda iken motorun çalışıp çalışmadığı hakkında yorum yapmak sana mı düştü?

Eğer, provalarda görev aldığı ve motor çalıştırma süreçlerini yaşadığı halde bu ifadeyi kullanmış ise, bilinçli olarak konuşmuş ve iç dünyasındaki temenniyi dışa vurmuş demektir. Bunun adı düpedüz ihanettir.  Sebebi sorgulanmalı ve müteakip süreçlerde bu gibi durumların yaşanmaması için mutlak önlem alınmalıdır.

Yüzlerce mühendisimizin, yüzbinlerce saat emeğinin ve alınterinin, suikast teşebbüsü ile çöpe atılmasından memun olacak, bayram yapacak, adeta kına yakacak, son kullanma tarihi geçmiş dinazor ve dinazor fikirliler var bu ülkede. Yaptıkları hiç bir hayırlı bir icraat olmadığı gibi, bu millete nefes aldıracak her hayırlı faaliyetin karşısında da moloz gibi dururlar. Geçmişte yaşanan Devrim otomobilinin başına gelenleri unutmadık. Millet yararına olan projeleri artniyetli bahanelerle engelleyen şahısların aptallığına ve aymazlığına zerre kadar tahammülümüz yoktur.

Kısa bir sessizlikten sonra, çok şükür, motorun ıslıklı-çınlayan güçlü sesini işittik ve ekzosttan firar eden hava filelerini/gaz çıkışını tv’den gördük. Motorun çalıştığına tam kanaatimiz geldi. Yüreğimize su serpilmiş oldu. Derin bir oh çektik.

Motorun üzerindeki kadife örtü kaldırıldı. Numune teşhir edildi. Sevinçten gözlerimiz yaşardı. Binlerce teşekkürler...

Yaklaşık 3-4 yıl önce, TEI’nın teknoparktaki tasarım ofisini ziyaretimde gaz türbinleri konusunda bilgi sahibi olmuştum. Komprosör palleri ile ilgili analiz süreçleri devam ediyordu. Şükürler olsun, bugün gerçekleşmiş halini gördük.

Uzmanların yorumuna göre, bu motor üretimi ile ABD ve Rusya’nın  ardından en gelişmiş helikopteri üretmiş olacağız. Gökbey ve Atak helikopterlerinde kullanılacak. ABD’nin Apaçi helikopterini geride bırakacak. Atak yük taşıma kapasitesi 12 ton. Apaçi ise 8-8,5 ton. Taşıma kapasitesinin yüksek olması gerek personel, gerekse mühimmat taşıma için lojistik avantaj sağlayacak.

Askeri açıdan ise, harekat yarıçapı, havada kalış süresi ve menzil yetenekleri gibi emsallerine göre daha üstün harekat/muharebe kabiliyetine sahip olacak.

İtalya’dan ithal etmiş olduğumuz motora da gerek kalmayacak. Yurtdışı bağımlılığımız ortadan kalkacak.

Uluslarası sertifikasyona sahip ürünlerin, ar-ge ve test aşamasında çalışan ve bulunan biri olarak, bu motorun tasarım, prototip, test ve sertifikasyon safhalarında neler yaşandığını tahmin edebiliyorum. Ne uykusuz geceler geçirilmiştir. Tasarım aşamasında, formüller ve simülasyonlar rüyaları süslemiştir.

Emeği geçen tüm çalışanları tebrik ediyorum. Aldığınız ücret, kuruşuna kadar helal olsun. Sizi yetiştiren ana-babalardan ve bu projede öncü olan idare ve yöneticilerimizden Allah razı olsun. Geleceğimiz ile ilgili umut verdiniz. C19 dan başımızın döndüğü bu günlerde bize taze oksijen verdiniz. İnşaallah, Milli Muharip Uçak (MMU) projesinde sizleri görmek ve turbojet motorun müjdesini de almak, aynı heyecanı tekrar tekrar yaşamak istiyoruz. Sağ olun. Var olun...

Bu vesile ile hem havacı asker olmamız, hem de pilotaj tecrübemiz olduğundan, üretilen turboşaft helikopter motoru hakkında özet bilgi vermek istiyorum.

Turboşaft motorlar, yolcu uçakları (turbofan motor) ve muharip jet (turbojet motor) uçaklarındaki motorlardan farklıdır.

Bu motor, jet uçaklarındaki gibi doğrudan itme gücü yerine şaft gücü üretir.

Turbojet motorlar gibi gürültülü ve ekzost’tan yoğun alev çıkaran bir özelliğe sahip değildir. Hacim itibari ile küçük olduğundan daha sessiz çalışır. Ekzozundan/nozulundan yoğun alev yerine, gaz çıkaran bir tasarıma sahiptir.

Genel çalışma prensibi ise ; Komprosör palleri ile sıkıştırılan hava, yanma odasına gönderilir. Burada, sıkışan hava ısınır ve basıncı artar. Isınan ve basıncı artan havaya, yüksek hızda yakıt püskürtülerek yanması sağlanır. Akışkan olan basınçlı hava, türbin pallerinden geçerken şaftı döndürür. Şaft ise, üzerinde olan tork’u (dönme momentini) rotora aktarır. Rotor, üzerindeki pallerin dönüşü ile kaldırma kuvveti oluşturur. Helikopter pallerine verilen açı ile de helikopter uçuşunu gerçekleştirir. Yani kısaca Newton’un 3 ncü prensibi (etki-tepki) diyebilirsiniz.

Helikopter motoru üretimi ile, bir üst lige değil şampiyonlar ligine çıkmış olduk.

Milletimize hayırlı olsun.

Yorumlar (7)
Kayhan 2 yıl önce
Cemal bey kardeşim, bilgilendirme için çok teşekkürler. Çok faydalı bir yazı olmuş. Bugünlerde, yapılacak hizmetlerin bir çoğunun engellenmek istendiği, yapılanların ise karalandığını ibretle ve hayretlerle görüyoruz. Bu açıdan, yazınız çok önemli ve faydalı, tekrar teşekkürler
Hayrettin yılmaz 2 yıl önce
Konu ile ilgili bilginizi araştırmalarınızı derliyerek bize aktardığınız için şükranlarımızı sunuyorum
memleketimizin yetiştirdiği mühendis ve teknisyenlerin bilgisi alınterini yerli ve milli imkanlarla birleştirerek ürettiği motor göğsümüzü kabarttı
Enes Yeğen 2 yıl önce
Cemal amca yazınız şimdi okudum ve çok istifade ettim. Bu tür bilgilendirici yazılar bizlerin istifadesi açısından motor üretimi kadar önemlidir diye düşünüyorum. Yazılarınızın devamı temennisiyle
Ali Esen 2 yıl önce
Selamın aleyküm sevgili Cemal çok mutlu oldum inşAllah sanayimizi daha fazla alana yayarız da dışa bağımlılkktan kurtuluruz Hayırlı olsun daha daha başarılara inşAllah Allah'a emanet olun
Cebrail 2 yıl önce
Cemalciğim konuyu çok heyacanlı ve anlaşılır ifade etmişsiniz. Çok şükür Allah bu günleri bize gösterdi. Başta Reis -i Muhteremimiz olarak emeği geçenleri tebrik ediyoruz.
Veli Akpınar 2 yıl önce
Muhterem Cemal abi.
Hayallerimizi süsleyen ve yıllardır uğrunda mücadele verip de başaramadığımız veya başarılmasına imkan verilmeyen (muzır maniler yüzünden) bu geldiğimiz seviye için Allah’a hamd olsun diyorum.
Bu günleri de gördük. İnşaAllah jet motorunu da, Allah bizleri bu dünya gözüyle görmeyi nasip eder.
Nasıl sihalar ve ihaları yaparak, olmazları başardı isek, aynı şekilde savaş uçağını da yaparak maküs tarihimizi değiştireceğiz inşaAllah.
Yazınızdaki temennilerinize amin diyorum.
Allah bu kahramanlarımızdan ebeden razı olsun.
Abdullah Sönmez 2 yıl önce
MaşAllah.Cemal Abicim.Konunun uzmanı tarafından bu izah çok faydalı olmuş.Maksatları sadece bu necip milletin neler yapabildiğini karalamak olan şer güçlerin suratına da tam manasıyla Osmanlı Şamarı olmuş.
29
açık
Günün Anketi Tümü
Besni Belediyesi'nin Karla imtihanı sizce başarılı oldu mu?
Besni Belediyesi'nin Karla imtihanı sizce başarılı oldu mu?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Namaz Vakti 01 Temmuz 2022
İmsak 03:14
Güneş 05:02
Öğle 12:36
İkindi 16:28
Akşam 20:00
Yatsı 21:39
Günün Karikatürü Tümü