Türkiye genelinde aralık ayı yağışlarının hem normalin hem de geçen yılın altında kalması, hububat üretiminde kritik bir süreci beraberinde getirdi. Yağışlardaki düşüş, özellikle buğday ve arpa ekilişlerinde ürün deseninin değişmesine neden olurken, üreticiler zirai don riskine karşı uyarıldı.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, 2025 Aralık ayı ortalama yağışı 60,1 mm olarak ölçüldü. Bu miktar, uzun yıllar ortalamasının %21, geçen yılın ise %18 altında kaldı. 1 Ekim–31 Aralık 2025 dönemini kapsayan 2026 su yılı yağışları ise 147,0 mm ile normalin %20 gerisinde gerçekleşti.
Bölgelere Göre Yağış Düzensizliği
Yağışlar ülke genelinde homojen dağılmadı. Karadeniz ve Doğu Anadolu normallerinin üzerinde yağış alırken, Marmara Bölgesi %45’lik düşüşle son 10 yılın en düşük Aralık yağışını yaşadı. Edirne, normale göre %75 daha az yağış alarak en olumsuz tabloyu ortaya koydu. Su yılı yağışlarında en yüksek azalma ise %34 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde görüldü. Gaziantep ve Kilis’te son 12 yılın en düşük su yılı yağışları kaydedildi.
Ekilişler Tamamlandı, Don Riski Gündemde
Kışlık hububat ekilişleri büyük ölçüde tamamlanırken, düşük sıcaklıklar nedeniyle birçok bölgede bitkiler dormansi dönemine girdi. Kar örtüsünün yetersiz olduğu Eskişehir, Çankırı, Karabük, Kastamonu ve Çorum çevresinde ocak ayı için zirai don riski öne çıkıyor.
Ürün Deseni Değişiyor
Kuraklık, su kısıtı, yüksek girdi maliyetleri ve fiyat belirsizlikleri çiftçileri daha az su isteyen ürünlere yöneltti. Marmara, Ege, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’da ayçiçeği, pamuk ve mısırdan buğday ve arpaya geçiş yaygınlaştı. İç Anadolu’da nadas alanları artarken, Güneydoğu ve İç Anadolu’nun bazı kesimlerinde mercimek ve nohut gibi baklagillere yönelim dikkat çekti.
Bölgesel Görünüm
İç Anadolu’da arpa ve ekmeklik buğday öne çıkarken nadas alanları genişliyor. Güneydoğu Anadolu’da pamuk ekim alanları daralmasına rağmen verim beklentisi geçen yıla göre daha olumlu. Marmara ve Ege’de hububat gelişimi iyi seyrederken, Akdeniz’de pamuktan buğday ve arpaya geçiş hız kazandı. Karadeniz’in iç kesimlerinde don riski sürerken, Doğu Anadolu’da ürün deseni büyük ölçüde korundu.
Mercimekte Artış Bekleniyor
Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde kışlık kırmızı mercimek ekilişleri sürüyor. Diyarbakır, Şanlıurfa ve Batman’ta buğday ve arpa arazilerinden mercimeğe kayış gözlenirken, ekiliş alanlarında geçen yıla göre ciddi artış bekleniyor.
Yetkililer, üreticilerin don, kırağı ve ani sıcaklık düşüşlerine karşı ekili alanlarını düzenli kontrol etmeleri gerektiğini vurgularken, nihai verimin ocak–mart dönemindeki yağışlar ve bahar yağışlarının zamanlamasına bağlı olacağını ifade etti.
