banner178

banner179

banner180

banner181

banner183

banner184

banner185

banner186

banner187

banner189

banner191

Ramazan ve Oruçla İlgili Kadim Geleneklerimiz

Osmanlı’dan Günümüze 9 Ramazan Geleneği

GÜNCEL 02.04.2022, 19:58 02.04.2022, 20:02 E.Soydan Doğru
154
Ramazan ve Oruçla İlgili Kadim Geleneklerimiz

Senenin en güzel, en huzurlu ayı sonunda kapıda. Oruç tutarak ruhen zenginleşeceğimiz, bir ay sonunda da bayramla bu durumu şenliğe çevireceğimiz o süreç başlıyor. Ailelerle daha sık bir araya gelmek ve kalabalık iftarlarla birlikte tüm dostları görme fırsatı hepimizi heyecanlandırıyor.

Bu güzel sürecin hissettirdikleri yavaş yavaş gündemimiz olmaya başlarken, eski zamanların ramazan gelenekleri hakkında düşünmeden edemiyor insan. Büyüklerimizin “nerede o eski ramazanlar?” diye sitem ettiğini de sık sık duyuyoruz. Zamanın ve neslin hızla değişimiyle birlikte aslında bizde çocukluğumuzdaki o eski ramazan heyecanını kaybetmeye yüz tuttuğumuzun farkındayız. “Bugün bayram, erken kalkın çocuklar” şarkısı ile başlamayan bir bayram sabahı olmazdı. Ev ahalisindeki tatlı telaştan bayramın geldiği hemencecik hissedilirdi. Bu özel güne layık güzel elbiseleri, ayakkabıları baş ucumuza koyar uyurduk.

Tüm bunları düşünürken, acaba “eski ramazan gelenekleri nelerdir” sorusu aklımıza düştü. Öğrendiğimiz bilgiler içimizi o denli ısıttı ki, onları daha fazla kişiyle paylaşmak istedik. Çünkü bu geleneklere sahip çıkmak bizim en mühim görevimiz. Zamanında bize öğretilenleri, yeni nesle aktarmak ve onları tüm bunlardan haberdar etmekle yükümlüyüz. Çünkü bu değerli adetlerin devam etmesi ancak bu şekilde olur. Bize ait olana sahip çıktığımız, onu biricik kılmaya devam ettiğimiz nice ramazanlara!

Unutmayalım ki geçmişimizi tanımazsak, geleceğimizi oluşturamayız. Kendi kültürümüze yabancılaşmamak için sizleri, bu gelenekleri devam ettirmeye çağırıyoruz! O halde ramazan ayı gelenekleri nelerdir sorusuna cevap olacak birbirinden güzel gelenekleri sıralamaya başlayalım! Bugün unutulan ramazan gelenekleri hatırlama günü olsun ve sevgiyi odağımıza alalım.

1) RAMAZAN HAZIRLIKLARI

Çok eski ramazan gelenekleri arasında evlerin temizlenmesi yer alırdı.

Her evin ramazan boyunca ve bayram sürecinde temiz kalmasına özen gösterildi. Temizlik demek bereket demekti.

Yemeklere yönelik eşyalara ayrı bir özenle yaklaşılırdı.

Tabaklar, çanaklar, tencereler, çatal-bıçaklar, bardaklar bir güzel temizlenir, parlatılırdı.

Daha önce kullanılmamış yemek takımları gizlendikleri yerden çıkartılırdı.

Gündelik yaşamda kullanılmayan, misafirlere özel eşyalara öncelik verilirdi.

Masalarda kullanılmak üzere olan örtüler, servis altlıkları hatta abdest havluları temizlenip ortalığa çıkarılırdı.

Kısacası evin daha ihtişamlı, daha özenli, pırıl pırıl gözükmesi için elden ne geliyorsa o yapılırdı.

Ramazan ayı karşılanırken, mutfak alışverişi topluca yapılırdı.

Tüm ay boyunca ihtiyaç duyulacak gıda malzemelerini temin etmek için büyük alışverişlere çıkılırdı.

Maddi durumu iyi olan aileler bu alışverişi yoksul olanlar için de yapardı.

Ramazan ayının, bütün sofralara şenlik getireceğine, yoksul evlere de bereket taşıyacağına inanılırdı.

Kültürümüzde ramazan gelenekleri arasında bayram temizliğinin de olması temizlik imandan gelir sözüyle özdeşleşerek hala daha etkinliğini korumaya devam eder…

2) RAMAZAN AYI EĞLENCELERİ

Ramazan ayı kutsal anlamının yanı sıra, eğlence anlayışıyla da epey konuşulurdu.

Tüm gün tutulan orucun ardından afiyetle yenilen yemekler, kılınan teravih namazlarından sonra şenlikler başlardı.

Akşam vaktinden sahura kadar süren bu eğlenceler oldukça keyifli geçerdi.

Camilerin altında yer alan kahvehaneler dolup taşar, burada kalabalıkça köpüklü Türk kahveleri yudumlanırdı.

Kalabalık aile ahalisi ve dostlarla birlikte iftardan başlayan bu sohbet ortamı, sahura kadar devam ederdi.

Sokaklarda Karagöz-Hacivat oyunlarını izlemek için heyecanlanan çocuklar koşuştururdu.

Ramazan manileri içinde kimi klasik ve duygulu kimi ise komik ve eğlenceli olurdu.

Dışarı çıkılmasa bile, evlerde toplanılır ve büyüklerin anlattığı hikayeler dinlenirdi.

Bu hikayelerin içinde yer alan anılardan öğretiler çıkarılırdı.

Yöresel masallar ve efsanelerle eğlenilirdi.

Büyüklerin kendi aralarında uydurdukları türlü oyunlar oynanıp, neşeli kahkahalar eşliğinde güzel zamanlar geçirilirdi.

Komşu evlerinde ya da akraba evlerinde bir araya gelip Ramazan Bayramı etkinlikleri kapsamında bayram yemekleri hazırlanırdı.

Baklava hamurları açılırken bir yandan da sarmalar sarılırdı.

3) İLK KEZ ORUÇ TUTAN ÇOCUKLARA HEDİYELER

Ramazanın ilk günü ile birlikte başlayan oruçlarda en çok da ilk defa oruç tutanlar heyecanla kutlanırdı.

Dini olarak artık aklı başına ermiş olarak kabul edilen, yanı ergenliğe ilk adımını atmış çocukların ilk oruçları büyük bir ilgiyle karşılanırdı.

İlk kez oruç tutacak olan çocuklara özel hediyeler alınır ve iftarda paylaşılırdı.

Çocukları oruç tutma konusunda teşvik eden ve destekleyen bu hediyeler, ramazanın önemini anlatmak için oldukça etkili bir yöntemdi.

Böylece çocuklar, bu kültüre ve ibadete daha sıkı bağlanabilirlerdi.

Hediye seçiminde ise genellikle oruç boyunca canlarının çektiği yemekler ya da atıştırmalıklar etkili olurdu.

Çocukları mutlu etmek ve ramazan ayının verdiği duyguyu pekiştirmek amacıyla ramazan etkinlikleri evde yapılırdı.

Çocukların gönlünü hoş tutan sohbet saatleri, dualarda buluşma sohbetleri ve bir arada içilen çaylar da ramazan ayının manevi hediyelerindendi.

4) ORUCA DİREK VURMA

Oruç tutma ibadetiyle sorumlu tutulamayacak kadar küçük yaştaki çocuklar için de elbette bir gelenek mevcuttu.

Onları hem bu duruma alıştırmak, hem de sevmelerini sağlamak için “oruca direk vurma” adı verilen bir yöntem uygularlardı.

Öğlen vakti gelince, küçük çocuklara yemek yedirilirdi.

Bu yemek arasına ise oruca direk vurma denirdi.

Böylece küçük çocuklar hem tüm gün aç kalmamış hem de oruç tutma eylemine yavaş yavaş aşina olmaya başlamış olurdu.

Tekne orucu geleneği de buradan gelmektedir. Ramazan adetleri ile aslında dinin hoşgörülü tavrını benimsetmek hep perde arkasındaki niyet olurdu.

5) PİŞİ DAĞITMAK

Ramazan menüleri içine dumanı üstünde tüten pişiler de mutlaka eklenirdi eski zamanlarda…

Günümüzde, özellikle kahvaltılarda ve ara öğünlerde sıkça yapılıp tüketilen pişilerin ramazan ayında yeri bir ayrıydı.

Evlerin hanımları, pişileri tepsi tepsi hazırlayarak eşe, dosta, komşulara hatta esnafla davulculara kadar dağıtırdı.

Böylece insanlar arası ilişkiler kuvvetlenirken, ramazanın bereketi de yayılırdı.

Eski dönemlerde hoş geldin ramazan etkinlikleri pekişsin diye ramazanın ilk günlerinde pek çok evde pişi yapılır ve çevredekilere dağıtılırdı.

Bu geleneğin devam etmesini isteyenler, en yakın fırından hamuru alıp evinde pişi kızartabilir veya ev yapımı hamurla pratik bu tarife göz atabilirsiniz.

6) DİŞ KİRASI

Osmanlı Dönemi’ne dayanan bir gelenek ise diş kirasıydı.

Maddi geliri yüksek olup “zengin” olarak adlandırılan kişiler, evlerinde bir çeşit ziyafet verirdi.

Çeşit çeşit yemeklerin bulunduğu sofralarını, halka açarlardı.

Bu evlere gelen misafirler ise Tanrı misafiri olarak adlandırılır ve büyük bir heyecanla karşılanırdı.

Hatta misafirler evi terk etmeden evvel, bir kesenin içerisinde hediyeler ya da altın paralar takdim edilirdi.

Çünkü bu misafirlerin, ev sahiplerine sevap kazandıracağına inanılırdı.

Unutulmuş ramazan gelenekleri arasında gibi görünse de aslında bu gelenek zengin kişilerin iftar çadırlarına yaptıkları yardımlarla devam ediyor diyebiliriz.

7) ÇAT KAPI GELEN İFTAR MİSAFİRİ

İftar sofralarının en büyük neşelerinden biri de çat kapı gelen misafirlerdi.

Hatta bu misafirler, en çok el üstünde tutulanlardı.

Öyle ki, sevilen ve sayılan bir kişiye ansızın misafir olmak saygı belirtisi olarak görülürdü.

Misafiri memnun etmek için elden gelen yapılır, büyük bir sevinçle koyu sohbetlere dalınırdı.

Ramazan ayı gelenekleri devam etmesi için misafirin çat kapı olanı da programlı olanı da her ev için önemliydi.

Tanrı misafirlerini yedirip içirmek demek bir yandan ramazan duaları almak için de vesileydi…

Şu an günümüzde de ramazan sofralarının bereketini misafirler ve aile üyeleri artırmaktadır.

8) GÜLLAÇ İKRAMI

Geçmişten günümüze ramazan gelenekleri denince damaklarda ferah bir gül kokusu canlanır…

Güllaç, ramazan ayı ile özdeşleşen bir tatlıydı.

Hala bazı yerlerde bu gelenek devam etse de eskisi kadar yaygın değil.

Geleneksel Türk tatlılarından biri olan güllaç, hafif bir lezzete sahip olduğu için ramazan ayına uygun görülmüş.

O zamanlar, 3 ihlas 1 Fatiha okunmadan ateşe verilmeyen güllaçlar, sofraların epey kıymetli lezzetlerindendi.

Ramazan Bayramı gelenekleri arasında da yer alan güllaç ikramı, özellikle de dikkatli beslenen evlerde hala devam etmektedir.

Günümüzde sık sık yaşanan şeker hastalığı nedeniyle birçok kişi baklava tüketemediği için hafif bir tatlı olarak güllaç verilmektedir.

Ramazan tatlıları arasında olan güllaç özellikle üzerine bolluk ve bereketin de sembolü olan nar taneleriyle servis edildiğinde lezzeti kat kat artan gelenekse bir lezzettir.

9) MAHYA SANATI

Ramazanın en büyük habercilerinden biri de camilerde gördüğümüz mahya sanatıydı.

Şu anda belirli yerlerde hala devam ediyor olsa da, tüm ülke genelinde ne yazık ki geçerliliğini kaybetmiş bir gelenek.

Bu sanatın ustaları her geçen gün azalıyor ve yerine yenileri gelmiyor.

Oysa ki geçmişi tam 400 yıl önceye dayanan mahya sanatı, Türk kültürü içerisinde önemli bir yere sahip.

Mahya, Osmanlı ramazan gelenekleri arasında en gösterişli olanıydı. Camilerden neredeyse tüm şehre manevi mesajı veren mahyalar, özellikle de akşam olduğunda şehrin ışıltısını ve büyüsünü korumaktadır.

Ne yazık ki geçerliliğini kaybetmiş bir gelenek.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Besni Belediyesi'nin Karla imtihanı sizce başarılı oldu mu?
Besni Belediyesi'nin Karla imtihanı sizce başarılı oldu mu?
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Bodrumspor 14 22
8. Bandırmaspor 14 21
9. Manisa FK 13 20
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 13 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Namaz Vakti 28 Kasım 2022
İmsak 05:48
Güneş 07:13
Öğle 12:20
İkindi 14:54
Akşam 17:16
Yatsı 18:37
banner255